Blog o efektywnej nauce i szybkim czytaniu
Czytaj szybko tam, gdzie liczy się wiedza
Szybkie czytanie polega na dobraniu strategii do celu: skanujesz, wyciągasz najważniejsze informacje i pomijasz wodę. Dzięki temu szybciej się uczysz, a na lekturę dla przyjemności masz tyle czasu, ile chcesz.
Trzy sytuacje, trzy tempa
Szukam informacji. Skanuję tekst, wyłapuję nagłówki i pojęcia, resztę pomijam.
Uczę się do egzaminu. Czytam selektywnie, buduję mapę myśli i wracam do trudnych miejsc.
Czytam dla przyjemności. Czytam tak wolno, jak lubię, bo tu nie ma po co się spieszyć.
Strategie czytania
Trzy sposoby czytania, trzy różne cele
Szybkie czytanie nie oznacza jednego tempa dla każdego tekstu. Zanim zaczniesz, odpowiadasz sobie na pytanie, po co czytasz. Od tej odpowiedzi zależy, czy skanujesz, czytasz selektywnie, czy zwalniasz. Trochę jak z biegami w samochodzie: nikt nie jedzie przez osiedle na piątce ani autostradą na jedynce.
Skanowanie
Szukasz konkretnej informacji, definicji albo odpowiedzi. Wzrok przeskakuje po tekście, a Ty zatrzymujesz się tam, gdzie jest sedno.
Czytanie selektywne
Uczysz się do egzaminu, wykładu albo szkolenia. Wyciągasz najważniejsze informacje, pomijasz wodę i łączysz nowe wiadomości z tym, co już wiesz.
Czytanie uważne
Trudny dowód naukowy, ważna umowa albo książka, którą po prostu lubisz. Tu nikt Cię nie goni, bo z przyjemnością nie trzeba się spieszyć.
W praktyce przełączasz się między tymi trybami nawet kilka razy w ciągu godziny. Rozdział podręcznika najpierw skanujesz, żeby zobaczyć jego mapę, potem selektywnie czytasz najważniejsze fragmenty, a przy trudnej definicji zwalniasz i czytasz każde słowo.
Autorska metoda
Czytanie, pamięć, skupienie i obraz w jednym treningu
Samo szybsze przesuwanie wzroku po tekście to za mało. Dlatego w mojej metodzie łączę szybkie czytanie z treningiem mnemotechnik, koncentracji i wizualnego myślenia. Czytasz sprawniej, a to, co przeczytasz, łatwiej układa się w głowie.
Każdy filar wzmacnia pozostałe. Skupienie pozwala dłużej trzymać się tekstu, szkic albo mapa myśli porządkuje przeczytane fakty, a mnemotechniki pomagają je odtworzyć wtedy, gdy są potrzebne: na egzaminie, na spotkaniu albo w trakcie wystąpienia.
Szybkie czytanie
Techniki pracy z tekstem i wzrokiem oraz dobór strategii do celu.
Mnemotechniki
Obrazy, skojarzenia i miejsca, dzięki którym informacje łatwiej zostają w głowie.
Koncentracja
Trening uwagi, który pomaga wytrwać przy materiale dłużej niż do pierwszego powiadomienia.
Myślenie wizualne
Mapy myśli i szkice, które porządkują wiedzę i pokazują połączenia między tematami.
Po co czytać dużo
Nie musisz pamiętać wszystkiego, żeby wiedzieć coraz więcej
Z jednej książki zostanie Ci tylko część i to jest normalne. Gdy czytasz dużo i z celem, ta część łączy się z wiedzą, którą już masz, a każde kolejne połączenie ułatwia naukę następnych rzeczy.
Dlatego przy nauce, szkoleniach i przygotowaniu wykładów liczy się szybkie wyciąganie informacji i budowanie powiązań, a nie perfekcyjne zapamiętanie każdej strony.
Przykład? Pierwszy artykuł o pamięci czytasz długo, bo co drugie pojęcie jest nowe. Przy piątym część definicji już znasz, więc zatrzymujesz się tylko na nowościach. Badacze czytania opisują podobną zależność: znajomość tematu robi sporą część roboty przy szybkim i trafnym czytaniu.
Badania o czytaniu
Zanim uwierzysz w nagłówek o badaniu, zadaj trzy pytania
Wynik badania o tempie czytania łatwo przytoczyć w jednym zdaniu. Trudniej sprawdzić, w jakich warunkach powstał. Ja patrzę na trzy rzeczy.
Co dokładnie mierzono?
Czy uczestnicy skanowali tekst i szukali informacji, czy mieli przeczytać każde słowo i odpowiedzieć na szczegółowe pytania? To dwie różne umiejętności.
Kto czytał i po co?
Inaczej czyta student przed egzaminem, a inaczej osoba, która sięga po powieść dla relaksu. Cel czytania zmienia tempo, które ma sens.
Jak dobrano próbę i materiał?
Mała grupa, brak treningu uczestników albo jeden rodzaj tekstu to ograniczenia, które warto znać, zanim wyciągniesz wnioski.
Dwa przykłady z badań. Przegląd Raynera, Schotter, Massona, Potter i Treiman z 2016 roku (Psychological Science in the Public Interest) pokazuje, że tempo i zrozumienie idą w parze: im mniej czasu na tekst, tym słabsze rozumienie. Z kolei w badaniu Duggana i Payne'a z 2009 roku przeglądanie tekstu dało lepsze zrozumienie głównych myśli niż zwykłe czytanie połowy tekstu. Oba wyniki są prawdziwe, bo odpowiadają na różne pytania. Więcej piszę o tym we wpisie o historii i rekordach szybkiego czytania.
Blog
Czytaj o nauce tam, gdzie jej potrzebujesz
Szkoła, studia, praca. W każdym z tych miejsc uczysz się szybciej, gdy masz dobre strategie i wiesz, po co czytasz. Zmienia się tylko stawka: raz to kartkówka, raz sesja, a raz raport na poranne spotkanie.
Nauka w szkole
Notatki, powtórki, sprawdziany i matura. Jak uczyć się efektywniej od czternastego roku życia.
Zobacz wpisy dla uczniówNauka na studiach
Sesja, stosy lektur i prace pisemne. Jak ogarnąć duże ilości materiału bez zarywania nocy.
Zobacz wpisy dla studentówNauka w pracy
Szkolenia, raporty i nowe kompetencje. Jak uczyć się umiejętności i rozwijać dzięki temu karierę.
Zobacz wpisy o karierzeO autorze
Cześć, jestem Michał Jankowiak
Uczę, jak czytać, zapamiętywać i uczyć się skuteczniej. Moja metoda łączy szybkie czytanie z mnemotechnikami, treningiem koncentracji i wizualnym myśleniem.
[Do uzupełnienia: 2-3 zdania o doświadczeniu, wykształceniu i liczbie przeszkolonych osób. Podawaj tylko liczby, które możesz udokumentować]
Zacznij od jednego wpisu
Wybierz temat, który dotyczy Twojej nauki dziś, i zobacz, jak zmienia się Twój sposób czytania. Wystarczy jeden tekst i jedna strategia, żeby sprawdzić różnicę na sobie.